Legionelloza: rekordowe zgony w 2024 roku, ryzyko nadal rośnie
W 2024 roku w Czechach zarejestrowano 620 przypadków legionellozy i 95 zgonów, głównie wśród osób powyżej 75. roku życia. To właśnie w tej grupie odnotowano 331 zachorowań i 60 ofiar śmiertelnych.
Głównymi czynnikami ryzyka były podeszły wiek, przewlekłe choroby, a jedną z wielu przyczyn skażenia instalacji wodnej – obniżanie temperatury ciepłej wody w ramach oszczędności energetycznych. Pierwsza połowa 2025 roku przyniosła już 351 zgłoszeń o zakażonych osobach, czyli o ponad połowę więcej niż w analogicznym okresie 2024 roku, kiedy odnotowano 227 przypadków. Jeśli obecny trend się utrzyma, bieżący rok może zakończyć się rekordową liczbą zachorowań, znacząco przewyższającą wyniki z roku ubiegłego.
Alarmujące dane w Czechach – jakie przyczyny?
Wzrost liczby przypadków wiąże się ze stagnacją wody w instalacjach oraz skomplikowaną budową systemów sprzyjającą powstawaniu biofilmu. Od stycznia 2024 roku w Czechach obowiązuje nowelizacja rozporządzenia wdrażająca dyrektywę UE 2020/2184. Wprowadza ona m.in. obowiązek oceny i zarządzania ryzykiem w tzw. obiektach priorytetowych oraz ustala limity dla Legionella spp. w ciepłej wodzie – 100 jtk/100 ml w obiektach użyteczności publicznej i 0 jtk/100 ml w miejscach gdzie przebywają pacjentci o obniżonej odporności. Zalecana temperatura w punkcie poboru wynosi co najmniej 55°C.
Polska – dane i sezonowy wzrost zagrożenia
Podobne wyzwania stoją przed Polską, gdzie w ubiegłym roku odnotowano kilkaset potwierdzonych przypadków legionellozy i kilkanaście zgonów, o czym szerzej piszemy w artykule: Ocena stanu sanitarnego w Polsce w 2024 roku, gdzie dostępne są dane dla poszczególnych województw.
Najwięcej zachorowań miało miejsce w miesiącach letnich, co jest analogiczne z obserwacjami z ubiegłych lat. Wyższe temperatury sprzyjają szybkiemu namnażaniu się bakterii, a dodatkowo wakacyjne zmniejszenie zużycia wody w wielu obiektach powoduje jej dłuższą stagnację w instalacjach. Wiele wojewódzkich inspekcji sanitarno-epidemiologicznych udostępniło dane dotyczące ilości skażeń instalacji wodnej bakterią Legionella. Analiza przedstawionych danych potwierdza wzrost skażeń instalacji w roku 2024 w porównaniu z rokiem 2023.
Eksperci w obu krajach są zgodni, że aby uniknąć powtórzenia lub pogorszenia sytuacji z 2024 roku, niezbędne jest konsekwentne utrzymywanie temperatury wody na poziomie minimum 55°C, regularne płukanie rzadko używanych odcinków instalacji, usuwanie „ślepych” odgałęzień, stosowanie skutecznej dezynfekcji i systematyczny monitoring jakości wody. Wskazują również na konieczność szkoleń dla personelu technicznego odpowiedzialnego za eksploatację systemów wodnych.
Wnioski i prognozy na 2025 rok
Prognozy na 2025 rok są niepokojące – zarówno w Czechach, jak i w Polsce istnieje ryzyko dalszego wzrostu liczby zachorowań, szczególnie w okresie letnim, gdy warunki dla rozwoju bakterii są najkorzystniejsze. W tej sytuacji niezwykle ważne będzie nie tylko przestrzeganie przepisów, ale przede wszystkim ich realne wdrażanie w codziennej praktyce.
